Słownik pojęć

Pojęcia, które padają w dokumentach o działce i w rejestrach publicznych — wyjaśnione bez żargonu urzędowego. Każde hasło mówi, czym rzecz jest i co znaczy dla kupującego.

A

• Akt prawa miejscowego

  Akt prawa miejscowego to przepis powszechnie obowiązujący na obszarze działania organu, który go wydał — na przykład uchwała rady gminy w sprawie planu miejscowego. Wiąże każdego, kto ma z tym terenem do czynienia, nie tylko urząd.

B

• BDOT10k

  BDOT10k to baza danych obiektów topograficznych: państwowy rejestr obiektów terenowych o szczegółowości mapy w skali dziesięciotysięcznej. Zna budynki, drogi, cieki, lasy i sieci magistralne.

C

• Cena transakcyjna

  Cena transakcyjna to kwota zapisana w akcie notarialnym — to, co strony rzeczywiście ustaliły. Różni się od ceny ofertowej, która jest życzeniem sprzedającego sprzed negocjacji.

D

• Data stanu danych

  Data stanu mówi, na kiedy aktualna jest podana liczba. Nie jest to data odwiedzin strony ani data publikacji tekstu wokół liczby — to moment, na który opisuje ona rzeczywistość.

• Dostęp do drogi publicznej

  Dostęp do drogi publicznej to warunek, który trzeba wykazać przy pozwoleniu na budowę: działka musi mieć prawną możliwość dojazdu do drogi gminnej, powiatowej, wojewódzkiej albo krajowej — bezpośrednio albo przez drogę wewnętrzną z ustanowionym tytułem.

• Droga wewnętrzna

  Droga wewnętrzna to droga niezaliczona do żadnej kategorii dróg publicznych — najczęściej wydzielona działka należąca do osób prywatnych, spółki albo wspólnoty. Wygląda na mapie jak każda inna droga, ale nie ma zarządcy publicznego.

• Dziennik urzędowy województwa

  Dziennik urzędowy województwa to publikator, w którym wojewoda ogłasza akty prawa miejscowego z terenu województwa — w tym uchwały rad gmin w sprawie planów miejscowych i planów ogólnych. Publikacja jest warunkiem wejścia aktu w życie.

• Decyzja o warunkach zabudowy (WZ)

  Decyzja o warunkach zabudowy to zgoda urzędu wydawana pod konkretny zamiar budowlany na terenie, którego nie obejmuje plan miejscowy. Nie jest formalnością: gmina nie ma obowiązku wydać jej pozytywnie.

E

• E-PRTR

  E-PRTR to europejski rejestr uwolnień i transferu zanieczyszczeń: obejmuje instalacje, które raportują uwolnienia substancji powyżej progów sprawozdawczych. Mniejsza fabryka, warsztat czy ferma się w nim nie pojawia.

• EK — energia końcowa

  EK to wskaźnik zapotrzebowania na energię końcową, czyli na tę energię, którą trzeba kupić: gaz, prąd, węgiel, pellet albo ciepło sieciowe. Podaje się go w kilowatogodzinach na metr kwadratowy na rok.

• EP — energia pierwotna

  EP to wskaźnik zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną, podawany w kilowatogodzinach na metr kwadratowy na rok. Powstaje przez przemnożenie energii końcowej przez współczynniki nakładu przypisane poszczególnym nośnikom.

• EU — energia użytkowa

  EU to wskaźnik zapotrzebowania na energię użytkową: ile ciepła budynek potrzebuje, żeby było w nim ciepło. Podaje się go w kilowatogodzinach na metr kwadratowy na rok.

• Ewidencja gruntów i budynków (EGiB)

  Ewidencja gruntów i budynków to rejestr prowadzony przez starostę, który opisuje działki, budynki i lokale: ich granice, powierzchnię, użytki, klasy oraz grupę rejestrową właściciela. To z niej pochodzi numer działki i jej identyfikator.

F

• Forma ochrony przyrody

  Forma ochrony przyrody to prawnie ustanowiony reżim ochronny obszaru lub obiektu: park narodowy, rezerwat, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, obszar Natura 2000, użytek ekologiczny, pomnik przyrody i kilka dalszych.

G

• Geodezyjna ewidencja sieci uzbrojenia terenu (GESUT)

  Geodezyjna ewidencja sieci uzbrojenia terenu to powiatowa baza przebiegu sieci: wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej, elektroenergetycznej, ciepłowniczej i telekomunikacyjnej. To ta sama baza, którą geodeta nanosi na mapę do celów projektowych.

• Główny Zbiornik Wód Podziemnych (GZWP)

  Główny Zbiornik Wód Podziemnych to wydzielona struktura wodonośna o znaczeniu krajowym. Kategoria obejmuje wyłącznie zbiorniki najważniejsze — brak zbiornika pod działką nie znaczy, że nie ma tam wody podziemnej.

H

• Hałas drogowy i wskaźnik LDWN

  LDWN to długookresowy wskaźnik hałasu dobowo-wieczorno-nocnego: uśredniony poziom dźwięku w ciągu doby, w którym wieczór i noc liczą się z dodatkową wagą. Obok niego stosuje się wskaźnik nocny, oznaczany jako LN.

I

• Identyfikator działki

  Identyfikator działki ewidencyjnej to jednoznaczny kod nadawany każdej działce w kraju. Składa się z kodu jednostki ewidencyjnej, numeru obrębu i numeru działki w tym obrębie.

• Intensywność zabudowy

  Intensywność zabudowy to powierzchnia kondygnacji nadziemnych budynku podzielona przez powierzchnię działki. Brzmi technicznie, a mówi rzecz prostą: ile metrów łącznie wolno tu wybudować nad gruntem — piwnica i garaż pod ziemią do wskaźnika się nie liczą.

J

• Jednolita część wód (JCWP)

  Jednolita część wód to odcinek rzeki albo całe jezioro traktowane w państwowej ocenie jako jedna całość. Taki odcinek potrafi mieć dziesiątki kilometrów długości.

K

• Krajowa Integracja Uzbrojenia Terenu (KIUT)

  Krajowa Integracja Uzbrojenia Terenu to usługa, która zbiera powiatowe bazy sieci uzbrojenia terenu i udostępnia je w jednym miejscu. Sama niczego nie prowadzi — pokazuje to, co przekazały powiaty.

• Klasa bonitacyjna

  Klasa bonitacyjna opisuje jakość rolniczą gleby ustaloną w klasyfikacji gleboznawczej — od pierwszej, najlepszej, po szóstą. Nie mówi nic o nośności gruntu ani o tym, czy wolno tu budować.

• Klasoużytek

  Klasoużytek to zapis w ewidencji gruntów łączący rodzaj użytku gruntowego z klasą bonitacyjną gleby, na przykład grunt orny klasy trzeciej albo łąka trwała klasy czwartej. Jedna działka ma zwykle kilka klasoużytków.

• Księga wieczysta

  Księga wieczysta to sądowy rejestr stanu prawnego nieruchomości: kto jest właścicielem, jakie obciążenia i ograniczenia na niej ciążą oraz jakie hipoteki ją obciążają. Prowadzi ją sąd rejonowy.

L

• Linia zabudowy

  Linia zabudowy to wyznaczona w planie miejscowym granica, przed którą nie wolno postawić ściany budynku. Ustala się ją najczęściej od strony drogi, żeby pierzeja ulicy była równa.

M

• Mapa zagrożenia powodziowego

  Mapa zagrożenia powodziowego pokazuje modelowany zasięg wody dla scenariuszy o różnym prawdopodobieństwie wystąpienia. Nie jest rejestrem powodzi historycznych i nie mówi, kiedy ostatnio zalało okolicę.

• Mediana

  Mediana to wartość dzieląca zbiór na pół: połowa obserwacji jest od niej niższa, połowa wyższa. Na rynku nieruchomości mówi się o niej „typowa cena”.

• Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP)

  Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego to akt prawa miejscowego, który ustala przeznaczenie konkretnych terenów w gminie. Tam, gdzie obowiązuje, to on rozstrzyga o zabudowie i decyzja o warunkach zabudowy nie jest potrzebna.

N

• Nachylenie terenu

  Nachylenie terenu to spadek powierzchni działki, podawany zwykle w procentach: ile metrów wysokości ubywa na sto metrów w poziomie. Liczy się je z numerycznego modelu terenu.

• Nasłonecznienie

  Nasłonecznienie to energia promieniowania słonecznego docierająca w ciągu roku na metr kwadratowy powierzchni. Podaje się je w kilowatogodzinach na metr kwadratowy na rok i jest to cecha położenia, a nie wada ani zaleta działki.

• Natura 2000

  Natura 2000 to europejska sieć obszarów chronionych, obejmująca obszary siedliskowe i obszary specjalnej ochrony ptaków. Jeden teren bywa objęty obiema formami naraz i nie jest to powtórzenie.

• Numeryczny model pokrycia terenu (NMPT)

  Numeryczny model pokrycia terenu to siatka wysokości mierzonych do najwyższego obiektu w komórce: dachu, korony drzewa, ekranu akustycznego. Różnica między nim a modelem terenu daje wysokość tego, co na gruncie stoi lub rośnie.

• Numeryczny model terenu (NMT)

  Numeryczny model terenu to siatka wysokości gruntu: każda komórka siatki niesie jedną wysokość nad poziomem morza. Z niego liczy się nachylenie działki, różnicę wysokości i kierunek spływu wody.

O

• Obszar szczególnego zagrożenia powodzią

  Obszar szczególnego zagrożenia powodzią to teren, na którym Prawo wodne wprowadza zakazy i ograniczenia dotyczące zabudowy oraz zagospodarowania. Zwolnienia z nich wydają Wody Polskie.

• Obszar uzupełnienia zabudowy (OUZ)

  Obszar uzupełnienia zabudowy to wyznaczona w planie ogólnym część gminy, na której gmina może wydawać decyzje o warunkach zabudowy. Poza nim nowa decyzja co do zasady nie zapadnie.

• Opracowanie własne na danych publicznych

  Opracowanie własne na danych publicznych to wynik obróbki statystycznej i przekrojowej cudzych danych, a nie przedruk cudzej tabeli. Liczby wejściowe pochodzą z rejestrów publicznych; mediany, przedziały, szeregi czasowe i porównania między obszarami są już naszą pracą.

• Osuwisko

  Osuwisko to teren, na którym doszło do przemieszczenia mas ziemnych lub skalnych w dół stoku. Od terenu zagrożonego ruchami masowymi różni się tym, że ruch już wystąpił i został udokumentowany.

P

• Plan ogólny gminy (POG)

  Plan ogólny gminy to uchwała rady gminy, która dzieli cały jej obszar na strefy planistyczne i ustala dla nich ramy przyszłej zabudowy. Zastąpił studium uwarunkowań i w odróżnieniu od niego jest aktem prawa miejscowego.

• Powierzchnia biologicznie czynna

  Powierzchnia biologicznie czynna to ta część działki, która musi zostać przepuszczalna dla wody i zdolna do wegetacji roślin. Trawnik i rabaty tak, kostka i taras na betonie nie.

• Pozwolenie na budowę

  Pozwolenie na budowę to decyzja administracyjna, w której organ po zbadaniu wniosku i projektu zgadza się na wykonanie robót budowlanych. Poprzedza je plan miejscowy albo decyzja o warunkach zabudowy oraz wykazanie dostępu do drogi publicznej.

• Próg publikacji rozkładu cen

  Próg publikacji to minimalna liczba transakcji, poniżej której nie pokazujemy rozkładu cen dla obszaru. Zamiast liczby pojawia się wtedy informacja, że transakcji było za mało.

• Przeznaczenie terenu

  Przeznaczenie terenu to ustalona w planie miejscowym funkcja, jakiej dany teren ma służyć: zabudowa mieszkaniowa, usługi, produkcja, zieleń, komunikacja. Mówi, jaka funkcja jest tu przewidziana, a nie co dokładnie wolno postawić.

R

• Rejestr Cen Nieruchomości (RCN)

  Rejestr Cen Nieruchomości to prowadzony przez starostwo powiatowe spis tego, co naprawdę zapłacono u notariusza. Nie zawiera ofert sprzedaży — wyłącznie zawarte transakcje.

• Rejestr zabytków

  Rejestr zabytków to prowadzony przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykaz obiektów i obszarów objętych ochroną konserwatorską na podstawie decyzji o wpisie. Wpis dotyczy konkretnego obiektu albo obszaru, nie całej miejscowości.

S

• Służebność drogowa

  Służebność drogowa to prawo przejazdu i przechodu przez cudzą nieruchomość, ustanawiane aktem notarialnym i wpisywane do księgi wieczystej. Jest jednym z dwóch typowych sposobów zapewnienia działce dojazdu — obok udziału we współwłasności działki drogowej.

• Służebność przesyłu

  Służebność przesyłu to prawo przedsiębiorstwa energetycznego, gazowego albo wodociągowego do korzystania z cudzej nieruchomości w zakresie potrzebnym do utrzymania urządzeń przesyłowych. Wpisuje się ją do księgi wieczystej.

• System Osłony Przeciwosuwiskowej (SOPO)

  System Osłony Przeciwosuwiskowej to krajowy rejestr osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowymi, budowany etapami przez kartowanie kolejnych obszarów kraju.

• Stanowisko archeologiczne

  Stanowisko archeologiczne to udokumentowany obszar występowania zabytków archeologicznych — śladów osadnictwa, cmentarzysk, dawnych umocnień. Bywa całkowicie niewidoczne na powierzchni.

• Strefa planistyczna

  Strefa planistyczna to jednostka podziału gminy w planie ogólnym: obszar o wspólnym profilu funkcjonalnym i wspólnych maksymalnych parametrach zabudowy. Rodzajów stref jest kilkanaście i to symbol strefy, a nie jej nazwa potoczna, przesądza o profilu.

• Studium uwarunkowań

  Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego to dokument, który do reformy planowania wyznaczał kierunki rozwoju gminy. Nie był aktem prawa miejscowego i nie ustalał przeznaczenia terenu.

T

• Teren górniczy

  Teren górniczy to obszar możliwego oddziaływania zakładu wydobywczego — szerszy od obszaru samego wydobycia, bo obejmuje już strefę, w której skutki eksploatacji mogą się ujawnić.

• TERYT

  TERYT to krajowy rejestr urzędowego podziału terytorialnego: system kodów, w którym każde województwo, powiat i gmina ma własny numer. Kod województwa ma dwie cyfry, powiatu cztery, gminy siedem.

W

• Wyroby zawierające azbest

  Wyroby zawierające azbest to przede wszystkim pokrycia dachowe i elewacyjne stosowane w Polsce do końca lat dziewięćdziesiątych. Ich usunięcie jest obowiązkiem właściciela nieruchomości, na jego koszt i przez firmę z uprawnieniami.

• Warunki przyłączenia

  Warunki przyłączenia to dokument wydawany przez przedsiębiorstwo dostarczające media, który określa, gdzie i na jakich zasadach można podłączyć nieruchomość do sieci. O każde medium występuje się osobno, bo każde ma innego gestora, inny wniosek i inny termin odpowiedzi.

• Wody gruntowe

  Wody gruntowe to woda wypełniająca wolne przestrzenie w gruncie poniżej powierzchni terenu. Głębokość ich zalegania rozstrzyga o dwóch kosztownych decyzjach: o kondygnacji podziemnej i o sposobie odprowadzenia ścieków.

• Wyłączenie z produkcji rolnej

  Wyłączenie z produkcji rolnej to decyzja, która pozwala przeznaczyć grunt rolny na cele nierolnicze — na przykład pod budynek. Wiąże się z opłatą i jest odrębnym krokiem od uzyskania pozwolenia na budowę.

• Wypis i wyrys

  Wypis i wyrys to dokument wydawany przez urząd gminy, który podaje ustalenia planu dla wskazanej działki: wypis to tekst uchwały w zakresie jej dotyczącym, wyrys to fragment rysunku planu z jej granicami.

Z

• Zakład o zwiększonym ryzyku (Seveso)

  Zakładem o zwiększonym albo dużym ryzyku poważnej awarii jest zakład, w którym substancje niebezpieczne występują w ilościach przekraczających ustalone progi. Nazwa Seveso pochodzi od dyrektywy, która ten reżim wprowadziła.

• Zgłoszenie budowlane

  Zgłoszenie to tryb, w którym część robót budowlanych wykonuje się bez pozwolenia: inwestor zawiadamia organ, a ten może w ustawowym terminie wnieść sprzeciw. Brak sprzeciwu otwiera budowę.

Ś

• Środkowa połowa transakcji

  Środkowa połowa transakcji to przedział, w którym mieści się połowa rynku po odcięciu jednej czwartej najtańszych i jednej czwartej najdroższych transakcji. W statystyce nazywa się to rozstępem ćwiartkowym.

• Świadectwo charakterystyki energetycznej

  Świadectwo charakterystyki energetycznej to dokument opisujący zapotrzebowanie budynku lub lokalu na energię. Sprzedający ma obowiązek przekazać je nabywcy przy zawarciu umowy, a wynajmujący najemcy — kopię.

Te pojęcia spotkasz w dokumentach o działce. Jeśli chcesz wiedzieć, które z nich dotyczą Twojej — sprawdzę to dla konkretnego numeru.